1 Definitie van Istisnāʾ (uitzondering)

“Istisnāʾ” betekent in fiqh‑terminologie: iets uitzonderen van een uitspraak, zodat een deel van de uitspraak niet van kracht wordt. Wanneer een man een uitspraak doet over ṭalāq en daarin een uitzondering maakt, dan wordt de ṭalāq toegepast op alles behalve het deel dat expliciet is uitgezonderd. De geldigheid van de uitzondering hangt af van de formulering, de intentie en de logische mogelijkheid van de uitzondering.

In het lexicon van de Sharīʿah wordt het ook gebruikt voor het zeggen van “Inshā’Allāh” (als Allāh Ta’ālā het wil) tijdens het ondernemen van een handeling, als uitdrukking van vertrouwen in de goddelijke Voorzienigheid.

2 Istisnāʾ in de context van ṭalāq

Maar in de context van ṭalāq heeft de uitdrukking “Inshā’Allāh” een specifieke juridische betekenis: de woorden moeten worden uitgesproken onmiddellijk aansluitend op de intentieverklaring (de beslissing), zonder onnodige pauze, en met een hoorbare stem zodat anderen het kunnen horen (doven zijn hiervan uitgesloten).

Het moet echter duidelijk worden begrepen dat het zeggen van “Inshā’Allāh” in deze context betekent dat de wil van Allāh Ta’ālā voorwaardelijk wordt gemaakt, waardoor de man zich onttrekt aan zijn eigen verantwoordelijkheid — zoals de volgende vraagstukken duidelijk aantonen.

In de context van ṭalāq heeft “Inshā’Allāh” een specifieke juridische betekenis: het moet onmiddellijk na de intentieverklaring worden uitgesproken, zonder pauze, en hoorbaar voor anderen (doven uitgesloten). (Fatāwā Razviyya, Vol. 10)

Het gebruik van “Inshā’Allāh” maakt de wil van Allāh Ta’ālā voorwaardelijk, waardoor de man zich onttrekt aan zijn eigen verantwoordelijkheid. (Fatāwā Razviyya, Vol. 10)

Vraagstuk 1 — “Ṭalāq op jou, Inshā’Allāh”

Wanneer de man zegt: “Ṭalāq op jou, Inshā’Allāh.” Dan vindt er geen ṭalāq plaats, zelfs niet wanneer de vrouw sterft voordat hij “Inshā’Allāh” uitspreekt. (al Qudūrī, Kitāb al Ṭalāq [Fasl: al Istisnāʾ]). Wanneer hij zegt: “Ṭalāq op jou.”, en hij sterft zonder “Inshā’Allāh” te zeggen — ook al was hij van plan het te zeggen — dan vindt ṭalāq plaats, omdat de intentie aanwezig was maar de uitzondering niet werd uitgesproken. (Fatāwā Razviyya, Vol. 10)

Vraagstuk 2 — “Ṭalāq op jou, als Allāh wil / niet wil”

Wanneer de man zegt: “Ṭalāq op jou, als Allāh wil.” “Ṭalāq op jou, als Allāh niet wil.” of een soortgelijke zin waarin zijn wil afhankelijk wordt gemaakt van Allāh’s wil, dan vindt er geen ṭalāq plaats, omdat de intentie afhankelijk is van een goddelijke instemming die niet door mensen kan worden vastgesteld. (Fatāwā Razviyya, Vol. 10)

Vraagstuk 3 — Ṭalāq gekoppeld aan goddelijke termen

Wanneer de man zegt:

• “Ṭalāq op jou op bevel (Amr) van Allāh.”
• “Ṭalāq op jou met toestemming (Izn) van Allāh.”
• “Ṭalāq op jou volgens de wil (Mashīyat) van Allāh.”
• “Ṭalāq op jou zoals Allāh heeft beschikt (Qazā).”
• “Ṭalāq op jou volgens de intentie (Irādah) van Allāh.”
• of hij zegt “Inshā’Allāh” vóór het uitspreken van ṭalāq,

dan vindt er geen ṭalāq plaats, omdat de bedoeling van de man secundair wordt gemaakt aan een goddelijke factor. (al Qudūrī, Kitāb al Ṭalāq [Fasl: al Istisnāʾ])

Vraagstuk 4 — Istisnāʾ tijdens het uitspreken van drie ṭalāq

Wanneer de man drie ṭalāq uitspreekt en daarbij een istisnāʾ maakt voor één of twee ṭalāq, dan is dit geldig. Alles wat niet door de uitzondering wordt geraakt, wordt wel door de ṭalāq beïnvloed.

Voorbeelden:

• “Je hebt drie ṭalāq, behalve één.” → twee ṭalāq
• “Je hebt drie ṭalāq, behalve twee.” → één ṭalāq
• “Je hebt drie ṭalāq, behalve drie.” → geen ṭalāq

(al Qudūrī, Kitāb al Ṭalāq [Fasl: al Istisnāʾ])

 

BRONNENLIJST

Boeken

• al Qudūrī. (n.d.). Kitāb al Ṭalāq [Fasl: al Istisnāʾ; Fasl: al Ṭalīq; Fasl: Aqṣām al Ṭalāq; Fasl: al Kināyah; Fasl: al Ṭalāq al Muʿallaq bi‑l‑Sharṭ].
• Raza Khan, A. (n.d.). Fatāwā Razviyya (Vol. 10). Maktaba‑tul‑Madina.

Hadith‑verzamelingen

• Abū Dāwūd, S. (n.d.). Sunan Abī Dāwūd.
• Muslim, I. (n.d.). Ṣaḥīḥ Muslim.
• Al‑Bukhārī, M. (n.d.). Ṣaḥīḥ al‑Bukhārī.