1 Betekenis van ʿIddat
ʿIddat betekent: de verplichte wachttijd die een vrouw moet doorlopen na een echtscheiding, of het overlijden van haar echtgenoot. In Sharīʿah‑terminologie betekent het: de periode waarin een vrouw geen nieuw huwelijk mag aangaan nadat haar nikāḥ om welke reden dan ook is beëindigd. Het doel van ʿiddat is:
- het vaststellen van eventuele zwangerschap,
- het beschermen van afstamming (nasab),
- het respecteren van de huwelijksband,
- en het voorkomen van verwarring in vaderschap.
(al Qudūrī, Kitāb al Ṭalāq).
2 Soorten ʿIddat
Er zijn drie hoofdvormen van ʿiddat na ṭalāq (scheiding):
- Wanneer de vrouw menstrueert: → drie menstruatiecycli.
- Wanneer zij niet menstrueert (bijv. door ouderdom): → drie maanden.
- Wanneer zij zwanger is: → tot de bevalling, ongeacht of dit kort of lang duurt.
(Fatāwā Razviyya, Vol. 10).
Vraagstuk 1: Begin van de ʿIddat
De ʿIddat begint direct na de beëindiging van de nikāḥ, wanneer:
- de man overlijdt,
- of er een scheiding plaatsvindt,
- mits het huwelijk door gemeenschap is geconsumeerd. (Fatāwā Razviyya, Vol. 10).
Er is geen ʿIddat voor een overspelige vrouw, zelfs wanneer zij zwanger is. Zij mag trouwen met de man door wie zij zwanger werd. Wanneer zij met een andere man trouwt, is gemeenschap ḥarām tot de geboorte van het kind. (al Qudūrī, Kitāb al Ṭalāq).
Vraagstuk 2: ʿIddat bij een onwettige of gebrekkige nikāḥ (fasid)
Bij een fasid nikāḥ:
- vóór gemeenschap → geen ʿIddat,
- na gemeenschap → ʿIddat is verplicht. (Fatāwā Razviyya, Vol. 10).
Vraagstuk 3: Geen ʿIddat bij ‘nabijheid van schaamte’
Wanneer de vrouw gescheiden wordt en haar plaats van schaamte (farj) anatomisch zodanig is dat gemeenschap onmogelijk is, is er geen ʿIddat, zelfs wanneer er pogingen tot gemeenschap waren. (al Qudūrī, Kitāb al Ṭalāq).
Vraagstuk 4: ʿIddat bij menstruerende vrouwen
Wanneer de vrouw:
- ṭalāq (rajʿī of bāʾin) krijgt,
- of de nikāḥ wordt geannuleerd,
- en gemeenschap heeft plaatsgevonden,
- en zij menstrueert,
dan is haar ʿIddat: drie menstruaties. (Fatāwā Razviyya, Vol. 10).
Vraagstuk 5: ʿIddat bij vrouwen zonder menstruatie
Wanneer de vrouw:
- minderjarig is,
- of de leeftijd van menopauze heeft bereikt,
- of wel puberteit heeft bereikt maar nooit menstruatie heeft gehad,dan is haar ʿIddat: drie maanden. (al Qudūrī, Kitāb al Ṭalāq).
Wanneer zij slavin is → anderhalf maand. (Fatāwā Razviyya, Vol. 10).
Vraagstuk 6: Iddat berekenen volgens kalender
Wanneer ṭalāq of annulering plaatsvindt op de eerste dag van de maand, worden drie maankalendermaanden gerekend. Wanneer het op een andere datum gebeurt, worden 90 dagen gerekend. (al Qudūrī, Kitāb al Ṭalāq).
Vraagstuk 7: Menstruatie stopt tijdens ʿIddat
Wanneer de vrouw eerder menstrueerde maar nu niet meer, en zij heeft nog geen menopauze bereikt, dan blijft de ʿIddat gebaseerd op drie menstruaties. (Fatāwā Razviyya, Vol. 10). Wanneer zij vóór ʿIddat nooit menstruatie had, maar tijdens ʿIddat wel, dan wordt haar ʿIddat drie menstruaties. (al Qudūrī, Kitāb al Ṭalāq).
Vraagstuk 8: Ṭalāq tijdens menstruatie
Wanneer ṭalāq wordt gegeven tijdens menstruatie, wordt deze menstruatie niet meegeteld. Er moeten daarna drie volledige menstruaties volgen. (Fatāwā Razviyya, Vol. 10).
Vraagstuk 9: ʿIddat bij fasid nikāḥ na gemeenschap
Wanneer een vrouw gemeenschap heeft gehad in een fasid nikāḥ, of wanneer er sprake was van pseudo‑gemeenschap, dan is haar ʿIddat:
- bij menstruatie → drie menstruaties,
- bij geen menstruatie → drie maanden. (al Qudūrī, Kitāb al Ṭalāq).
Vraagstuk 10: Gemeenschap met minderjarige jongen
Wanneer een minderjarige jongen gemeenschap heeft met een vrouw dezelfde ʿIddat is van toepassing. (Fatāwā Razviyya, Vol. 10).
Wanneer hij na volwassenheid van haar scheidt, geldt dezelfde ʿIddat. (al Qudūrī, Kitāb al Ṭalāq).
Vraagstuk 11: Begin van ʿIddat bij fasid nikāḥ
Bij fasid nikāḥ begint de ʿIddat vanaf de datum van scheiding, of vanaf de datum waarop de man gemeenschap opgeeft. (Fatāwā Razviyya, Vol. 10).
Vraagstuk 12: ʿIddat bij ṭalāq — bewust of onbewust
ʿIddat begint vanaf de datum van ṭalāq, ongeacht of de vrouw hiervan weet of niet. (al Qudūrī, Kitāb al Ṭalāq). Wanneer zij pas na drie menstruaties hoort van de ṭalāq, is haar ʿIddat al voltooid. (Fatāwā Razviyya, Vol. 10).
Vraagstuk 13: ʿIddat bij overlijden van de man
Bij overlijden van de man:
- vier maanden en tien dagen,
- ongeacht gemeenschap,
- ongeacht leeftijd van man of vrouw. (al Qudūrī, Kitāb al Ṭalāq).
Wanneer zij zwanger is → ʿIddat eindigt bij bevalling. (Fatāwā Razviyya, Vol. 10).
Vraagstuk 14: ʿIddat bij bevalling
Er is geen minimumtijd voor ʿIddat bij bevalling:
- ʿIddat eindigt direct bij geboorte,
- zelfs wanneer dit één minuut na ṭalāq of overlijden gebeurt. (al Qudūrī, Kitāb al Ṭalāq).
Bij abortus: Wanneer de ledematen gevormd zijn → ʿIddat eindigt direct. (Fatāwā Razviyya, Vol. 10).
Bij tweeling of drieling → de laatstgeborene beëindigt de ʿIddat. (al Qudūrī, Kitāb al Ṭalāq).
Vraagstuk 15: Ṭalāq‑e‑rajʿī + overlijden van de man
Wanneer de vrouw ṭalāq‑e‑rajʿī heeft gekregen en de man overlijdt tijdens haar ʿIddat, dan moet zij de ʿIddat van overlijden voltooien. De ʿIddat van ṭalāq vervalt. (Fatāwā Razviyya, Vol. 10).
BRONNENLIJST
Boeken
- al Qudūrī. (n.d.). Kitāb al Ṭalāq. [Fasl: al ʿIddah; Fasl: al Rajʿat; Fasl: al Ṭalāq al Muʿallaq; Fasl: al Khulʿ].
- Raza Khan, A. (n.d.). Fatāwā Razviyya (Vol. 10). Maktaba‑tul‑Madina.
Hadith‑verzamelingen
- Abū Dāwūd, S. (n.d.). Sunan Abī Dāwūd. Muslim, I. (n.d.). Ṣaḥīḥ Muslim. Al‑Bukhārī, M. (n.d.). Ṣaḥīḥ al‑Bukhārī.