1 Definitie van Ṭalāq en beëindiging van de huwelijksband
Met de nikāḥ wordt een vrouw gebonden aan en onder het bevel van haar man, en de intrekking of beëindiging van deze band maakt de vrouw vrij; de laatste oorzaak, wanneer de vrouw niet meer onder de controle van haar man blijft, staat bekend als ‘echtscheiding’ of ‘ṭalāq’ in de terminologie van de Sharīʿah. Om uitvoering te geven aan echtscheiding (ṭalāq) worden bepaalde termen en woorden voorgeschreven, die later zullen worden besproken.
Allāh Ta’ālā openbaart
ٱلطَّلَٰقُ مَرَّتَانِ فَإِمْسَاكٌ بِمَعْرُوفٍ أَوْ تَسْرِيحٌ بِإِحْسَٰنٍ وَلاَ يَحِلُّ لَكُمْ أَن تَأْخُذُواْ مِمَّآ آتَيْتُمُوهُنَّ شَيْئاً إِلاَّ أَن يَخَافَآ أَلاَّ يُقِيمَا حُدُودَ ٱللَّهِ فَإِنْ خِفْتُمْ أَلاَّ يُقِيمَا حُدُودَ ٱللَّهِ فَلاَ جُنَاحَ عَلَيْهِمَا فِيمَا ٱفْتَدَتْ بِهِ تِلْكَ حُدُودُ ٱللَّهِ فَلاَ تَعْتَدُوهَا وَمَن يَتَعَدَّ حُدُودَ ٱللَّهِ فَأُوْلَـٰئِكَ هُمُ ٱلظَّٰلِمُونَ
Is de echtscheiding twee keer geschied, behoud haar dan op behoorlijke wijze of zend haar met vriendelijkheid weg. En het is je niet geoorloofd, iets te nemen van hetgeen je haar hebt gegeven, tenzij beiden vrezen, Allāh’s bepalingen niet in acht te kunnen nemen. Indien je (familieleden) vreest, dat zij Allāh’s bepalingen niet in acht kunnen nemen, dan zal er voor geen van hen beiden zonde zijn in hetgeen zij teruggeeft om daardoor vrij te worden. Dit zijn de door Allāh voorgeschreven beperkingen, overschrijdt ze daarom niet; wie de door Allāh voorgeschreven grenzen overschrijden, zijn overtreders. Surah al-Baqarah (de koe), H2, vers 229. (Fatāwā Razviyya, DI‑B1, Deel 10, Fasl “Masāʾil‑e‑Ṭalāq”, al‑Qudūrī, Kitāb al‑Ṭalāq, Fasl: Aqsām al‑Ṭalāq)
2 De twee hoofdvormen van Ṭalāq
Er zijn twee uiteindelijke staten van de ṭalāq (echtscheiding): één die van onmiddellijke aard is, waarbij de scheiding niet eerder in werking treedt dan wanneer de ṭalāq wordt uitgesproken. Vanwege de specifieke kenmerken van ṭalāq binnen de Sharīʿah, in vergelijking met het algemene gebruik van echtscheiding in internationale contexten, zullen we in dit hoofdstuk het woord ṭalāq gebruiken voor echtscheiding. Het is de terminologie die in de Heilige Qur’ān wordt gebruikt.
Allāh Ta’ālā openbaart
يٰأيُّهَا ٱلنَّبِيُّ إِذَا طَلَّقْتُمُ ٱلنِّسَآءَ فَطَلِّقُوهُنَّ لِعِدَّتِهِنَّ وَأَحْصُواْ ٱلْعِدَّةَ وَٱتَّقُواْ ٱللَّهَ رَبَّكُمْ لاَ تُخْرِجُوهُنَّ مِن بُيُوتِهِنَّ وَلاَ يَخْرُجْنَ إِلاَّ أَن يَأْتِينَ بِفَاحِشَةٍ مُّبَيِّنَةٍ وَتِلْكَ حُدُودُ ٱللَّهِ وَمَن يَتَعَدَّ حُدُودَ ٱللَّهِ فَقَدْ ظَلَمَ نَفْسَهُ لاَ تَدْرِى لَعَلَّ ٱللَّهَ يُحْدِثُ بَعْدَ ذَلِكَ أَمْراً
O, profeet, indien gij van de vrouwen scheidt, scheidt dan van haar voor de vastgestelde periode en berekent de periode, en vreest Allāh uw Heer. Verdrijft haar niet uit haar vertrekken, noch behoeven zij uit zichzelf weg te gaan (vóór de bepaalde termijn) tenzij zij zich openlijk onbetamelijk gedragen. Dit zijn Allāh’s vastgestelde grenzen; en wie de door Allāh bepaalde grenzen overschrijdt doet zeker zijn eigen ziel onrecht aan. Gij weet niet; misschien zal Allāh daarna iets beters teweegbrengen. Surah at-Ṭalāq (echtscheiding), H65, vers 1
De ṭalāq waarbij de scheiding tussen man en vrouw onmiddellijk plaatsvindt, staat bekend als ṭalāq‑e‑bāʾin. De andere vorm, waarbij de ṭalāq pas in werking treedt aan het einde van de periode van iddat — de wachttijd van een gescheiden vrouw of weduwe waarna zij vrij wordt — staat bekend als ṭalāq‑e‑rajʿee. (al‑Qudūrī Kitāb al‑Ṭalāq, Fasl: Aqsām al‑Ṭalāq, Fatāwā Razviyya, DI‑B1, Deel 10)
3 Juridische beoordeling van Ṭalāq
Vraagstuk: ṭalāq is toegestaan, maar zonder wettelijke rechtvaardiging onder de Sharīʿah is het mustaḥabb om het te vermijden. In bepaalde gevallen wordt het echter noodzakelijk voor de man om ṭalāq te geven en de vrouw te bevrijden van mentale of fysieke pijn. Dit geldt wanneer de man impotent is of een eunuch, waardoor hij niet in staat is zijn seksuele verplichting te vervullen, en wanneer er geen vooruitzicht is op herstel van dit vermogen. (al‑Qudūrī, Kitāb al‑Ṭalāq, Fasl: Aqsām al‑Ṭalāq, Fatāwā Razviyya, DI‑B1, Deel 10)
4 De drie soorten Ṭalāq
Vraagstuk: ṭalāq is van drie soorten: (1) ḥasan, (2) aḥsan en (3) bidʿaʾee. Ṭalāq‑e‑aḥsan is minder zwaar dan de andere twee. Het betreft de ṭalāq rajʿee die wordt gegeven in een periode van zuiverheid waarin geen geslachtsgemeenschap heeft plaatsgevonden. De man moet vervolgens afzien van geslachtsgemeenschap tot het verstrijken van de iddat‑periode.
Ṭalāq‑e‑ḥasan betreft de ṭalāq die wordt gegeven aan een vrouw met wie geen geslachtsgemeenschap heeft plaatsgevonden, of de drie ṭalāq die worden gegeven aan een vrouw met wie wel geslachtsgemeenschap heeft plaatsgevonden, in drie afzonderlijke perioden van zuiverheid, op voorwaarde dat hij in deze perioden geen geslachtsgemeenschap heeft gehad, of wanneer zij in menstruatie was. Ook geldt dit wanneer drie ṭalāq worden gegeven in drie maanden aan een vrouw die geen menstruatie heeft, zoals een meisje onder de puberteitsleeftijd, een zwangere vrouw of een vrouw die gestopt is met menstrueren.
Ṭalāq‑e‑bidʿaʾee is het geven van twee of drie ṭalāq in één periode van zuiverheid, hetzij door het woord ṭalāq twee of drie keer te herhalen, hetzij door alle drie in één keer uit te spreken. Ṭalāq‑e‑bāʾin die in een periode van zuiverheid wordt gegeven, wordt beschouwd als ṭalāq‑e‑bidʿaʾee. (al‑Qudūrī, Kitāb al‑Ṭalāq, Fasl: Aqsām al‑Ṭalāq, Fatāwā Razviyya, DI‑B1, Deel 10)
5 Verboden vormen van Ṭalāq (Bidʿaʾee)
Vraagstuk: als de ṭalāq tijdens menstruatie wordt gegeven, moet de man haar terugnemen om de echtelijke relatie te herstellen, want het was een zonde om van haar te scheiden toen zij in menstruatie was of in een staat van onreinheid. Als hij daarna alsnog wil scheiden, moet een periode van zuiverheid verstrijken na de huidige menstruatie; wanneer zij zuiver wordt, kan hij van haar scheiden in deze staat van zuiverheid, op voorwaarde dat zijn terugkeer naar haar heeft plaatsgevonden na geslachtsgemeenschap. Als zijn terugkeer slechts bestond uit streling, zoenen of woorden van liefde, dan kan hij scheiden in de periode van zuiverheid na deze menstruatie. (Ṣaḥīḥ Muslim, Boek 18, Hadith 1471, al‑Qudūrī, Fasl: Aqsām al‑Ṭalāq)
Vraagstuk: als hij van zijn vrouw scheidt die normale seksuele contacten heeft, wanneer zij in menstruatie is, door twee of drie keer “Ik geef je ṭalāq” te zeggen volgens sunnat, dan zal elke ṭalāq plaatsvinden in elke periode van zuiverheid, waarvan de eerste zal zijn in de periode van zuiverheid waarin geen geslachtsgemeenschap heeft plaatsgevonden. (Ṣaḥīḥ al‑Bukhārī, Boek 65, Hadith 5251)
Vraagstuk: als hij scheidt van een vrouw die normale menstruatie krijgt en met wie gebruikelijke geslachtsgemeenschap plaatsvindt, in een staat van zuiverheid die vrij is van seksuele handelingen, door te zeggen “Ik geef je ṭalāq twee of drie keer volgens sunnat”, dan zal de eerste ṭalāq onmiddellijk van kracht worden. (al‑Qudūrī, Fasl: Aqsām al‑Ṭalāq).
Vraagstuk: als hij tegen een vrouw zegt, op een moment dat zij in menstruatie is: “Ik geef je twee of drie ṭalāq volgens sunnat”, dan zal de eerste ṭalāq in werking treden in de eerste periode van zuiverheid na de menstruatie. (Ṣaḥīḥ Muslim, Boek 18, Hadith 1471)
Vraagstuk: als hij ṭalāq aan zijn vrouw geeft wanneer zij in menstruatie is, maar met wie hij geslachtsgemeenschap heeft gehad, door te zeggen “Ik geef je ṭalāq twee of drie keer volgens sunnat”, dan zal de eerste ṭalāq effectief zijn in de staat van zuiverheid na de menstruatie. (Ṣaḥīḥ al‑Bukhārī, Boek 65, Hadith 5251)
Vraagstuk: als hij tegen zijn vrouw zegt in een staat van zuiverheid waarin hij geslachtsgemeenschap had: “Ik geef je twee of drie ṭalāq volgens sunnat”, dan zal de eerste ṭalāq na de menstruatie de eerste periode van zuiverheid innemen. (al‑Qudūrī)
Vraagstuk: om te zeggen “Ik geef je twee of drie ṭalāq volgens sunnat” tegen een vrouw met wie hij geslachtsgemeenschap heeft gehad, zal de eerste ṭalāq onmiddellijk van kracht worden, zelfs als zij in menstruatie is. De tweede ṭalāq zal plaatsvinden wanneer de nikāḥ‑band wordt verbroken, omdat zij na de eerste ṭalāq bāʾin wordt en uit zijn huwelijksband treedt. (Fatāwā Razviyya)
Vraagstuk: om ṭalāq twee of drie keer te geven volgens sunnat aan een vrouw die niet menstrueert maar wel geslachtsgemeenschap heeft, zal de eerste ṭalāq onmiddellijk plaatsvinden, de tweede ṭalāq in de tweede maand en de derde in de derde maand. (al‑Qudūrī, Fasl: Aqsām al‑Ṭalāq).
Vraagstuk: als hij tegen een vrouw zegt “Ik geef je twee of drie ṭalāq volgens sunnat”, met de bedoeling dat alle drie ṭalāq tegelijk in werking treden, dan is dit geldig. Maar als zijn bedoeling is dat de ṭalāq in elke volgende maand effectief worden, dan is dit niet geldig wanneer de vrouw geen eerdere geslachtsgemeenschap heeft gehad, omdat zij in dat geval na de eerste ṭalāq bāʾin wordt en niet langer wettig zijn vrouw is. (Fatāwā Razviyya, DI‑B1, Deel 10).
BRONNENLIJST
Boeken
- al‑Qudūrī. (n.d.). Kitāb al‑Ṭalāq [Fasl: Aqsām al‑Ṭalāq].
- Raza Khan, A. (n.d.). Fatāwā Razviyya (Vol. 10). Maktaba‑tul‑Madina (Dawat‑e‑Islami), Pakistan‑druk.
Hadith‑verzamelingen
- Al‑Bukhārī, M. (n.d.). Ṣaḥīḥ al‑Bukhārī, Boek 65, Hadith 5251.
- Muslim, I. (n.d.). Ṣaḥīḥ Muslim, Boek 18, Hadith 1471.