Fiqh is een juridische wetenschap die werkt met precies gedefinieerde termen. Elke term heeft een vaste betekenis, een vaste functie en een vaste plaats binnen de Sharīʿah. Deze les behandelt de belangrijkste fiqh‑begrippen die noodzakelijk zijn om klassieke teksten, fatāwā en uṣūl‑werken te begrijpen.

1. De definitie van een woord in fiqh

Elk woord dat in de Islamitische wetgeving wordt gebruikt heeft een specifieke betekenis die door de mensen begrepen moet kunnen worden. Sommige woorden hebben meerdere definities, andere woorden hebben slechts één definitie.

Daarom:

  • Een woord dat meerdere definities heeft → heet ‘ām (algemeen).
  • Een woord dat slechts één definitie heeft → heet khāṣṣ (specifiek).

2. ‘Ām (het algemene woord)

Er zijn verschillende perspectieven onder de Ulema over de definitie van ‘ām. De verschillen zijn subtiel, niet fundamenteel.

Hier volgen de klassieke definities:

Ibn Subkī

  • هو اللفظ يستغرق الصالح له من غير حصر
  • Het woord omvat alle juiste definities zonder grens.

Abu Hasan al‑Basrī

  • هو اللفظ المستغرق لجميع ما يصلح له
  • Het woord omvat alles waarvoor het geschikt is.

Imām al‑Ghazālī

  • هو اللفظ الواحد الدال علي مسميين فصاعدا مطلقا معا
  • Het ene woord dat twee of meer definities aanduidt, zonder beperking.

Abu Yaʿlā

  • ما عما شيئين فصاعدا
  • Eén woord dat twee of meer definities betekent.

Al‑Sarkhasī

  • كل لفظ ينتظم جمعا من الأسماء لفظا أو معني
  • Elk woord dat een groep van naamwoorden omvat, in woord of betekenis.

Ibn Ḥazm

  • اللفظ الواحد يقع علي معان شت وقوعا مستويا في المعني
  • Het ene woord dat verschillende betekenissen omvat, gelijkwaardig in betekenis.

3. Algemene vormen van ‘ām

De algemene vormen van ‘ām zijn o.a.:

  1. Woorden die algemeenheid aanduiden
  • أي
  • التي
  • الذي
  • كل
  1. Woorden die tijd aanduiden
  • متى
  1. Woorden die plaats aanduiden
  • حيثما
  • أين
  1. Woorden die personen aanduiden
  • من
  1. Meervoudsvormen (jamaʿ)

Bijv. جميع Vaak vergezeld door alif‑lām (ال) om soort (jinsiyyah) aan te duiden:

  • قد أفلح المؤمنون Of door iḍāfah:
  • يوصيكم الله في (Surah an‑Nisāʾ 4:11)
  1. Enkelvoudsvormen (mufrad)

Bijv. السارق “Wat betreft de dief, man of vrouw, snijd hun handen af…” (al‑Māʾidah 5:38)

  1. Nakirah (onbepaald negatief woord)

النكرة المنفية Bijv.: لا رجل في الدار

Er is geen man in de kamer.

4. Soorten ‘ām

Er zijn drie soorten ‘ām:

  1. ‘Ām bi‑lā takhṣīṣ (algemeen zonder specificatie)

Bijv.:

  • كل نفس ذائقة الموت
  • Elke ziel zal de dood proeven.
  1. ‘Ām yurād bihi al‑khusūs (algemeen maar bedoeld als specifiek)

Bijv.:

  • “Ḥajj is verplicht voor de moslims die het kunnen veroorloven.” Maar een ongelovige valt hier niet onder → dus specifiek bedoeld.
  1. ‘Ām makhṣūs (algemeen dat gespecificeerd wordt)

Bijv.: من دل علي خير كفاعليه

“Wie iemand naar het goede leidt, is als degene die het doet.” Het woord من is algemeen, maar wordt gespecificeerd tot “degene die adviseert”.

5. Khāṣṣ (het specifieke woord)

Khāṣṣ is het tegenovergestelde van ‘ām.

Definities van khāṣṣ

Al‑Āmidī

  • هو اللفظ الواحد الذي لا يصلح لاشتراك كثيرين فيه
  • Het woord dat geen pluraliteit kan vertegenwoordigen.

Al‑Khudharī al‑Beik

  • هو اللفظ الذي وضع لمعني واحد علي سبيل الانفراد
  • Het woord dat slechts één betekenis heeft.

Samenvatting

Khāṣṣ = een woord dat slechts één betekenis heeft.

 6. Mutlaq (het absolute woord)

Definities

Al‑Khudharī Beik: “Mutlaq is een woord dat één of meer eenheden zonder grenzen aanduidt.”

Al‑Āmidī: “Het woord dat verwijst naar de aard van de groep zonder beperking.”

Abu Zahrah: “Het woord dat verwijst naar de aard van dingen zonder grenzen.”

Voorbeeld

Bij zihār:

  • رقبة = “een slaaf” Dit woord is algemeen, niet beperkt tot een bepaald soort slaaf.

7. Muqayyad (het beperkte woord)

Muqayyad is een woord dat beperkt wordt door een kenmerk, tijd, plaats of voorwaarde.

Voorbeeld: “Als je geen slaaf vindt, vast dan drie dagen.” → De beperking is tijd (drie dagen).

8. Amr (het Gebod)

Amr is de eis tot uitvoering.

Kenmerken van amr

  • Het bevel
  • Het bevolen zijn
  • De geboden handeling

Voorbeeld

“Bid het gebed” → wājib.

9. Nahy (het Verbod)

Nahy is de eis tot nalaten.

Voorbeelden van nahy

  1. Verbod tonen: “Neem geen leven dat Allāh heilig heeft gemaakt.”
  2. Verbod in onderwijs: “Stel geen vragen over zaken die, indien duidelijk gemaakt, problemen veroorzaken.”
  3. Verbod in duʿāʾ: “Onze Heer, laat onze harten niet afwijken…”
  4. Verbod tot degraderen: “Span uw ogen niet naar wat Wij anderen hebben gegeven.”
  5. Verbod in beslissingen: “O ongelovigen, maak vandaag geen excuses!”

10. Mustadrak (het dubbelzinnige woord)

Mustadrak betekent: Een woord dat twee of meer betekenissen heeft.

Voorbeeld

ʿiddah voor gescheiden vrouwen:

  • “Gescheiden vrouwen wachten drie maanden…” Het woord kan meerdere betekenissen omvatten afhankelijk van context.

APA‑bronnen (authentieke Ḥanafī‑boeken)

  • Al‑Qudūrī, A. ibn M. (n.d.). Mukhtaṣar al‑Qudūrī.
  • Al‑Shaybānī, M. (n.d.). al‑Ḥujjah ʿalā Ahl al‑Madīnah.
  • Abū Ḥanīfah, N. (n.d.). al‑Fiqh al‑Akbar.
  • Arsyad, Tholib, Ilm‑o‑Usool Fiqh, Ilmu Jaya, Medan.
  • Al‑Bazdawī, A. (n.d.). Uṣūl al‑Bazdawī.
  • Al‑Marghīnānī, B. al‑D. (n.d.). al‑Hidāyah.
  • Ibn al‑Humām, K. (n.d.). Fatḥ al‑Qadīr.
  • Ibn ʿĀbidīn, M. A. (n.d.). Radd al‑Muḥtār ʿalā al‑Durr al‑Mukhtār.
  • Khallaf, Abdul Wahab, Ilm‑o‑Usool Fiqh, Dina Utama, Semarang 1996.
  • Syarifudi, Amir, Prof. Dr, Usool Fiqh 2, Kencana Prenanda Media Group, Jakarta 2001. Suparta, Zaenuddin, Fiqh, Thoha Putra, Semarang 2004.
VorigeVolgende