1 Inleiding

De Infinitief en de Zes Afgeleide Zelfstandige Naamwoorden in Sarf

In de voorgaande hoofdstukken zijn alle werkwoord tabellen behandeld:

• verleden tijd (māḍī),
• onvolmaakte tijd (muḍāri‘),
• bevel (amr),
• verbod (nahy),
• nadrukkelijke vormen (nūn at‑ta’kīd).

De tabellen omvatten alle tijden en stemmen die in de Arabische taal bestaan. In latere hoofdstukken zullen deze tabellen opnieuw worden bekeken bij de behandeling van onregelmatige werkwoorden, maar er zullen geen nieuwe werkwoord tabellen ontstaan — omdat ze eenvoudigweg niet bestaan.

Wat nu volgt is het tweede grote domein van Sarf: de afgeleide zelfstandige naamwoorden (al‑mushtaqāt), die allemaal voortkomen uit één bron:

De Masdar (المصدر) — het verbaal zelfstandig naamwoord, de stamvorm van alle werkwoorden.

2 De Masdar (المصدر)

De pure betekenis van de stamletters, zonder tijd of persoon

Wanneer de drie stamletters in een bepaald klinkerpatroon verschijnen, ontstaat een samengestelde betekenis afkomstig uit de stamletters zelf, zoals:

• ḍarbun → slaan
• naṣrun → helpen

Deze betekenis is tijdloos en persoonloos. Daarom is de masdar het oerwoord waaruit alle werkwoorden en afgeleide naamwoorden worden gevormd.

Voorbeeldpatronen

• fa‘lun → ḍarbun
• fa‘lan → qaṭ‘an
• fa‘l → akl

De masdar is dus het infinitief van de Arabische taal.

3 Ism al‑Fā‘il (اسم الفاعل)

Degene die de handeling verricht — Actieve deelwoord

Patroon: fā‘ilun (fathah op fā’, alif‑toevoeging, kasrah op ‘ain)

Voorbeeld:

• ḍāribun → degene die slaat
• kātibun → schrijver

Vervoegingen (6)

• M enk.: ḍāribun
• M duaal: ḍāribāni
• M mv.: ḍāribūna
• V enk.: ḍāribatun
• V duaal: ḍāribatāni
• V mv.: ḍāribātun

4 Ism al‑Maf‘ūl (اسم المفعول)

Degene op wie de handeling wordt verricht — Passieve deelwoord

Patroon: maf‘ūlun (mīm maftūh + fā’ sākin + ‘ain madmūm + wāw sākin)

Voorbeeld:

• maḍrūbun → degene die geslagen wordt
• maktūbun → geschreven

Vervoegingen (6)

• M enk.: maḍrūbun
• M duaal: maḍrūbāni
• M mv.: maḍrūbūna
• V enk.: maḍrūbatun
• V duaal: maḍrūbatāni
• V mv.: maḍrūbātun

5 Ṣifah Mushabbahah (الصفة المشبّهة)

Een blijvende eigenschap afkomstig uit de stamletters

Dit mushtaq duidt een blijvende eigenschap aan, niet een tijdelijke handeling.

Patroon:

• fa‘īlun
• fa‘īl
• fa‘al

Voorbeeld:

• ḍarībun → sterk, hard
• ḥamīdun → prijzenswaardig

Patroonkeuze hangt af van de stam en wordt per woord geleerd.

6 Ism al‑Ālah (اسم الآلة)

Het instrument waarmee de handeling wordt verricht

Patronen:

• mi‘falun
• mi‘falah
• mi‘fālun

Voorbeeld:

• miḍrabun → stok / instrument om te slaan
• miftāḥun → sleutel
• miṣbāḥun → lamp

Meervouden

• mi‘fal / mi‘falah → mafā‘ilu
• mi‘fāl → mafā‘īlu (extra yā’)

Voorbeeld:

• miftāḥ → mafātīḥu (sleutels)

7 Ism al‑Makān / Ism al‑Zamān (اسم المكان / اسم الزمان)

Plaats of tijd waarin de handeling plaatsvindt

Patronen:

• maf‘alun
• maf‘ilun

Regel:

• ‘ain kasrah in muḍāri‘ → maf‘ilun
• anders → maf‘alun

Voorbeeld:

• maḍrabun → plaats van slaan
• masjidun → plaats van neerknielen
• maktabun → plaats van schrijven

Meervoud

• mafā‘ilu
  • masājidu
  • makātibu

Compact overzicht – De volledige Sarf‑matrix

Naam	Patroon	Voorbeeld	Betekenis
Masdar	fa‘lun	ḍarbun	slaan
Ism al‑Fā‘il	fā‘ilun	ḍāribun	degene die slaat
Ism al‑Maf‘ūl	maf‘ūlun	maḍrūbun	degene die geslagen wordt
Ṣifah Mushabbahah	fa‘īlun	ḍarībun	blijvende eigenschap
Ism al‑Ālah	mi‘fal	miḍrabun	instrument
Ism al‑Makān/Zamān	maf‘al	maḍrabun	plaats/tijd

Conclusie

Met dit hoofdstuk is het volledige domein van afgeleide naamwoorden behandeld. Samen met de werkwoord tabellen vormt dit de complete basis van Sarf:

• stamletters → masdar
• masdar → mushtaqāt
• mushtaqāt → betekenisvelden
• werkwoord tabellen → tijden & stemmen

Hiermee is het Sarf‑fundament volledig, inshā’Allāh.