1 Het Passieve Deelwoord (Ism al‑Maf‘ūl)

Het Passieve Deelwoord (Ism al‑Maf‘ūl) is het afgeleide zelfstandig naamwoord dat aangeeft op welke entiteit de betekenis die uit de basisletters komt, wordt uitgeoefend, bijvoorbeeld manṣūr (geholpen, iemand die hulp ontvangt). Het standaardpatroon van eenvoudige drieletter masdars is maf‘ūlun: toevoeging van de niet‑basisletter mīm maftūh vóór de fā’‑positie, die sākin is, en een extra wāw sākin tussen de ‘ain‑ en lām‑posities. De ‘ain‑positie wordt geklinkerd met een dhammah. De constructiemethode hier is identiek aan wat hierboven in het Actieve Deelwoord werd beschreven; beide afgeleide zelfstandige naamwoorden hebben precies dezelfde uitgangen.

2 Het zelfstandig naamwoord van tijd en plaats (Ism adh‑Dharf)

Ism adh‑Dharf is het afgeleide zelfstandig naamwoord (mushtaq) dat aangeeft op de tijd of plaats waar de basisletterbetekenis plaatsvindt, bijvoorbeeld masjidun (plaats van neerknielen), maktabun (plaats van schrijven, d.w.z. bureau).

1. Deze specifieke mushtaq is alleen opgebouwd uit eenvoudige masdars van drie letters.
2. Het heeft twee standaardpatronen: maf‘alun (waar de ‘ain‑positie een fathah heeft) en maf‘ilun (waar de ‘ain‑positie een kasrah heeft). Een bepaalde set basisletters neemt slechts één van deze twee patronen.
3. Als in het onvolmaakte werkwoord (Muḍāri‘) de ‘ain‑positie een kasrah heeft, zal — met zeldzame uitzondering — het gebruikte patroon maf‘ilun zijn. Anders zal voor zowel maftūh als madmūm ‘ain‑positie‑werkwoorden het gebruikte patroon maf‘alun zijn.
4. Het zelfstandig naamwoord van tijd en plaats heeft geen vrouwelijke vorm. De tabel bestaat uit slechts drie vervoegingen: enkelvoud, duaal en meervoud.
5. Door het dubbele achtervoegsel alīf en nūn makṣūr aan het enkelvoud toe te voegen, ontstaat het duaal: maf‘alāni en maf‘ilāni.
6. Het meervoud staat op het vaste patroon mafā‘ilu, bijvoorbeeld masājidu.

3 Het gereedschap van gebruik (Ism Ālah)

Ism Ālah, ook bekend als het zelfstandig naamwoord van instrument, is het afgeleide zelfstandig naamwoord dat het gereedschap aangeeft waarmee de betekenis afkomstig van de basisletters wordt uitgevoerd, bijvoorbeeld miftāḥ (gereedschap om te openen, d.w.z. sleutel).

1. Net als het zelfstandig naamwoord van tijd en plaats is deze mushtaq ook beperkt tot eenvoudige drieletter basis.
2. De mogelijke patronen daarvoor zijn drie: mif‘alun, mif‘alatun en mif‘ālun.
3. Een bepaalde set basisletters neemt slechts één van deze patronen. In tegenstelling tot Ism adh‑Dharf is er hier geen regel zoals een ‘ain‑positie om aan te geven welke basisletters welk patroon uit de bovenstaande drie nemen. Het is een kwestie van uit het hoofd leren en woordenschat.
4. De dualen van alle drie worden geconstrueerd op de gebruikelijke manier die hierboven is besproken.
5. mif‘alun en mif‘alatun hebben beide een gemeenschappelijk meervoud: mafā‘ilu; hetzelfde patroon voor meervoud als bij het zelfstandig naamwoord van tijd en plaats.
6. Het meervoud voor mif‘ālun is mafā‘īlu, met een extra yā’ tussen de ‘ain‑ en lām‑posities, bijvoorbeeld mafātīḥu (sleutels).

4 De overtreffende trap (Ism Tafḍīl)

Ism Tafḍīl is het afgeleide zelfstandig naamwoord dat aangeeft wie de basisletterbetekenis in hogere mate uitvoert of bezit, d.w.z. in vergelijking met een ander, bijvoorbeeld akbaru (groter, grootst), aḥsanu (beter, beste), aḍrabu (iemand die meer of het meest slaat).

1. Dit zelfstandig naamwoord wordt ook toegeschreven aan eenvoudige drieletterige wortels.
2. Het heeft zowel een mannelijke als een vrouwelijke vorm. Voor het mannelijke is het patroon af‘alu en voor het vrouwelijke fu‘lā, bijvoorbeeld kubrā (groter of grootste vrouwelijk/vrouwelijk object).
3. Ook hier worden dualen geconstrueerd met de toevoeging van alīf en nūn: af‘alāni en fu‘layāni.
4. Elk heeft twee meervouden: één klankmeervoud en één gebroken meervoud (zie Nahw voor definities van deze meervouden). De twee voor mannelijk zijn af‘alūna en afā‘ilu, terwijl ze voor vrouwelijk fu‘layātun en fu‘alun zijn.

SARF‑MATRIX – MASDAR & AL‑MUSHTAQĀT AL‑SITTAH

1. Masdar (المصدر) – Verbaal zelfstandig naamwoord

Categorie	Patroon	Voorbeeld	Betekenis
Masdar	fa‘lun / fa‘lan / fa‘l	ḍarbun	slaan (pure betekenis van de stamletters)

2. Ism al‑Fā‘il (اسم الفاعل) – Actieve deelwoord

Categorie	Patroon	Voorbeeld	Betekenis
Ism al‑Fā‘il	fā‘ilun	ḍāribun	degene die slaat

Vervoegingen (6)

Geslacht	Aantal	Vorm
M	enk.	ḍāribun
M	duaal	ḍāribāni
M	mv.	ḍāribūna
V	enk.	ḍāribatun
V	duaal	ḍāribatāni
V	mv.	ḍāribātun

3. Ism al‑Maf‘ūl (اسم المفعول) – Passieve deelwoord

Categorie	Patroon	Voorbeeld	Betekenis
Ism al‑Maf‘ūl	maf‘ūlun	maḍrūbun	degene die geslagen wordt

Vervoegingen (6)

Geslacht	Aantal	Vorm
M	enk.	maḍrūbun
M	duaal	maḍrūbāni
M	mv.	maḍrūbūna
V	enk.	maḍrūbatun
V	duaal	maḍrūbatāni
V	mv.	maḍrūbātun

4. Ṣifah Mushabbahah (الصفة المشبّهة) – Eigenschap

Categorie	Patroon	Voorbeeld	Betekenis
Ṣifah Mushabbahah	fa‘īlun / fa‘īl / fa‘al	ḍarībun	sterk, hard (blijvende eigenschap)

Patroon varieert per stam.  Wordt gebruikt voor blijvende eigenschappen, niet tijdelijke handelingen.

5. Ism al‑Ālah (اسم الآلة) – Instrument

Categorie	Patroon	Voorbeeld	Betekenis
Ism al‑Ālah	mi‘fal / mi‘falah / mi‘fāl	miḍrabun	instrument om te slaan

Meervouden

Patroon	Meervoud	Voorbeeld
mi‘fal / mi‘falah	mafā‘ilu	miḍrab → maḍāribu
mi‘fāl	mafā‘īlu	miḍrāb → mafātīḥu

6. Ism al‑Makān / Ism al‑Zamān (اسم المكان / اسم الزمان) – Plaats/Tijd

Categorie	Patroon	Voorbeeld	Betekenis
Ism al‑Makān / Zamān	maf‘al / maf‘il	maḍrabun	plaats/tijd van slaan

Regels

• ‘ain kasrah in Muḍāri‘ → maf‘ilun
• anders → maf‘alun

Meervoud

Patroon	Meervoud	Voorbeeld
maf‘al / maf‘il	mafā‘ilu	masjid → masājidu

COMPACT OVERZICHT – ALLES IN ÉÉN MATRIX

Naam	Patroon	Voorbeeld	Betekenis
Masdar	fa‘lun	ḍarbun	slaan
Ism al‑Fā‘il	fā‘ilun	ḍāribun	degene die slaat
Ism al‑Maf‘ūl	maf‘ūlun	maḍrūbun	degene die geslagen wordt
Ṣifah Mushabbahah	fa‘īlun	ḍarībun	sterk / hard
Ism al‑Ālah	mi‘fal	miḍrabun	instrument
Ism al‑Makān/Zamān	maf‘al	maḍrabun	plaats/tijd