Handelingen die het vasten niet ongeldig maken

1. Vergeten eten, drinken of gemeenschap

Als iemand die vast uit vergeetachtigheid heeft gegeten, gedronken of geslachtsgemeenschap heeft gehad, blijft zijn/haar vasten geldig.
Dit is gebaseerd op de ḥadīth: “Wie vergeet en eet of drinkt terwijl hij vast, laat hem zijn vasten voortzetten, want Allāh heeft hem gevoed en gelaafd.” (Ṣaḥīḥ Bukhārī, Muslim)

2. Handelingen die geen breuk veroorzaken

Het vasten blijft geldig in de volgende gevallen:

• Als iemand tijdens de slaap een natte droom krijgt.
• Als iemand zonder lust naar een vrouw kijkt en vervolgens een zaadlozing krijgt.
• Als iemand zijn hoofd heeft geolied.
• Als iemand aderlating ondergaat.
• Als iemand antimoon (kohl) in de ogen gebruikt.
• Als iemand kust, zolang dit niet leidt tot een erectie of seksuele opwinding.

Al deze zaken breken het vasten niet, omdat ze niet vallen onder het bewust innemen van iets via een natuurlijke opening, noch onder opzettelijke seksuele handelingen.

3. Onvrijwillig braken

Als iemand onvrijwillig moet braken, wordt het vasten niet ongeldig. Alleen opzettelijk braken en vervolgens doorslikken verbreekt het vasten.

4. Druppels in de urinebuis

Als iemand druppels in de urinebuis aanbrengt, wordt zijn vasten niet gebroken volgens Imām Abū Ḥanīfah.

• Volgens Imām Abū Yūsuf wordt het vasten wel verbroken.
• De mukhtār (voorkeursmening) binnen de Ḥanafī‑madhhab is die van Imām Abū Ḥanīfah, namelijk dat het vasten geldig blijft, omdat de urinebuis niet wordt beschouwd als een ingang die rechtstreeks naar de buikholte leidt.

Kortom

• Vergeten eten, drinken of gemeenschap → vasten blijft geldig.
• Natte droom, olie, kohl, aderlating, kussen zonder opwinding → vasten blijft geldig.
• Onvrijwillig braken → vasten blijft geldig.
• Druppels in de urinebuis → niet verbroken volgens Abū Ḥanīfah; wel verbroken volgens Abū Yūsuf.

Dingen die ongewenst (makrūh) zijn voor de vastende persoon

1. Proeven van voedsel zonder noodzaak

Als iemand — zoals een kok — de smaak van iets proeft zonder het door te slikken, wordt het vasten niet ongeldig.
Maar het is ongewenst (makrūh) om dit te doen, tenzij er een noodzaak is (bijv. om te controleren of het eten niet bedorven is of om de smaak voor gasten te beoordelen).

2. Voedsel fijnkauwen voor een kind

Het is ongewenst (makrūh) voor een vrouw om voedsel fijn te kauwen voor haar kind als zij alternatieven heeft, zoals:

• het voedsel fijnmalen met een keukenmachine (bijv. Moulinex),
• het prakken met een lepel,
• of andere methoden die geen risico vormen voor het vasten.

Het kauwen van voedsel brengt namelijk het risico met zich mee dat er iets wordt doorgeslikt, wat het vasten ongeldig zou maken. Daarom is het afkeurenswaardig wanneer er andere mogelijkheden beschikbaar zijn.

Kortom

• Proeven zonder doorslikken → vasten blijft geldig, maar makrūh zonder noodzaak.
• Voedsel kauwen voor een kind → makrūh als er alternatieven zijn.
• De reden voor de afkeur is het risico op doorslikken, niet de handeling zelf. 

Zaken die het vasten verbreken en qaḍāʾ (inhaalvastendag) vereisen

Dit zijn handelingen die het vasten ongeldig maken, maar geen kaffārah (boetedoening) vereisen. Alleen qaḍāʾ is verplicht.

1. Ejaculatie door kussen of aanraking

Als iemand ejaculeert door het kussen van zijn vrouw of door aanraking, dan wordt zijn vasten ongeldig en is qaḍāʾ verplicht.

• Kussen is toegestaan als men zichzelf veilig acht, dus nafs-e-Ammārah beheerst.
• Het is makrūh wanneer men vreest dat het tot ejaculatie of overschrijding leidt.

2. Ejaculatie door seksuele handelingen buiten de geslachtsdelen

Als iemand geslachtsgemeenschap heeft buiten de geslachtsdelen (bijv. tussen de dijen) en daardoor ejaculeert, dan is qaḍāʾ verplicht, maar geen kaffārah.

3. Opzettelijk een mondvol braken

Als iemand opzettelijk een mondvol braakt, wordt het vasten ongeldig en is qaḍāʾ verplicht.

• Onvrijwillig braken → geen breuk.
• Opzettelijk braken → breuk.

4. Het inslikken van niet‑voedzame voorwerpen

Als iemand steentjes, ijzer of andere niet‑voedzame voorwerpen inslikt, wordt zijn vasten ongeldig. Qaḍāʾ is verplicht.

5. Handelingen waarbij iets het lichaam binnendringt

Het vasten wordt ongeldig wanneer medicatie of vloeistof het lichaam binnendringt via een opening die Sharʿī als ingang wordt beschouwd:

• Anaal klysma
• Neusdruppels
• Oordruppels
• Behandeling van een gescheurde buik waarbij medicatie de lichaamsholte bereikt
• Behandeling van een schedelfractuur waarbij medicatie de hersenen bereikt

In al deze gevallen is qaḍāʾ verplicht.

6. Fout in tijdsinschatting van fajr of maghrib

Als iemand:

• suḥūr eet, denkend dat fajr nog niet is aangebroken, maar het blijkt al fajr te zijn, of
• zijn vasten onderbreekt, denkend dat de zon is ondergegaan, maar het blijkt nog niet maghrib te zijn,

dan wordt het vasten ongeldig en is qaḍāʾ verplicht. Er is geen kaffārah, omdat de handeling niet opzettelijk was.

7. Bewusteloosheid tijdens Ramaḍān

Als iemand bewusteloos raakt tijdens Ramaḍān:

• De dag waarop hij bewusteloos werd hoeft hij niet in te halen.
• De dagen daarna, waarin hij bewusteloos bleef, moet hij wel inhalen.

8. Genezing van krankzinnigheid

Als een krankzinnige persoon (majnūn) weer geestelijk gezond wordt, moet hij de gemiste vastendagen van die Ramaḍān inhaalvasten.

9. Menstruatie

Als een vrouw menstrueert, stopt zij onmiddellijk met vasten. Zij moet de gemiste dagen van Ramaḍān inhaalvasten.

10. Ongeldig maken van vrijwillige daden

Wie een optioneel (nafl) vasten of optioneel gebed verricht en het vervolgens ongeldig maakt, moet het inhaalvasten of het gebed opnieuw verrichten.

Kortom

• Ejaculatie door aanraking/kussen → qaḍāʾ.
• Seksuele handelingen buiten geslachtsdelen → qaḍāʾ.
• Opzettelijk mondvol braken → qaḍāʾ.
• Inslikken van vreemde voorwerpen → qaḍāʾ.
• Klysma, neus-/oordruppels, medicatie in lichaamsholte → qaḍāʾ.
• Fout in tijdsinschatting fajr/maghrib → qaḍāʾ.
• Bewusteloosheid → sommige dagen inhaalvasten.
• Krankzinnigheid → gemiste dagen inhaalvasten.
• Menstruatie → gemiste dagen inhaalvasten.
• Vrijwillig vasten ongeldig maken → inhaalvasten. 

Zaken die het vasten verbreken én zowel qaḍāʾ (inhaalvastendag) als kaffārah (boetedoening) vereisen

Dit zijn de zwaarste vormen van het ongeldig maken van het vasten.
De Sharīʿah legt hiervoor twee verplichtingen op:

• Qaḍāʾ: de dag opnieuw vasten.
• Kaffārah: een zware boetedoening, gelijk aan de boetedoening voor ẓihār.

1. Opzettelijk eten, drinken, gemeenschap of inwendig medicijngebruik

Kaffārah is verplicht voor iemand die tijdens een geldige vastendag van Ramaḍān opzettelijk:

• seksuele geslachtsgemeenschap heeft,
• eet,
• drinkt,
• of inwendig medicijn gebruikt (iets dat het lichaam binnendringt en voedt of versterkt).

Deze handelingen worden beschouwd als bewuste verbreking van een farḍ‑vasten, en daarom is zowel qaḍāʾ als kaffārah verplicht.

2. De aard van de boetedoening

De kaffārah voor het verbreken van een vastendag in Ramaḍān is dezelfde als de boetedoening voor ẓihār:

1. Een slaaf bevrijden (tegenwoordig niet van toepassing),
2. Als dat niet mogelijk is: twee opeenvolgende maanden vasten,
3. Als dat niet mogelijk is: zestig armen voeden.

Dit is de klassieke Ḥanafī‑volgorde.

3. Geen kaffārah buiten Ramaḍān

Er is geen kaffārah voor het ongeldig maken van een vasten buiten de maand Ramaḍān, zelfs niet als het vasten verplicht was (zoals een inhaalvastendag of een geloften‑vasten).

In die gevallen is alleen qaḍāʾ verplicht.

Kortom

• Opzettelijk eten, drinken, gemeenschap of inwendig medicijn → qaḍāʾ + kaffārah.
• Kaffārah = boetedoening van ẓihār: 2 maanden onafgebroken vasten of 60 armen voeden.
• Kaffārah geldt alleen voor het verbreken van een geldige vastendag van Ramaḍān.
• Buiten Ramaḍān → geen kaffārah, alleen qaḍāʾ.

Samenvatting in tabelvorm

Categorie	Handeling	Regel
GEEN BREUK	Vergeten eten, drinken of gemeenschap	Vasten blijft geldig
	Natte droom tijdens slaap	Geen breuk
	Zaadlozing zonder lust (bijv. door kijken zonder verlangen)	Geen breuk
	Hoofd oliën	Geen breuk
	Aderlating	Geen breuk
	Antimoon (kohl) in de ogen	Geen breuk
	Kussen zonder opwinding	Geen breuk
	Onvrijwillig braken	Geen breuk
	Druppels in urinebuis (volgens Abū Ḥanīfah)	Geen breuk
	Proeven van voedsel zonder doorslikken	Geen breuk (maar makrūh)
	Voedsel kauwen voor kind terwijl alternatieven bestaan	Geen breuk (maar makrūh)

 

Qaḍāʾ verplicht	Handeling	Regel
Ejaculatie door kussen of aanraking	Qaḍāʾ verplicht
Ejaculatie door seksuele handelingen buiten de geslachtsdelen	Qaḍāʾ verplicht
Opzettelijk een mondvol braken	Qaḍāʾ verplicht
Inslikken van steentjes, ijzer of andere niet‑voedzame voorwerpen	Qaḍāʾ verplicht
Anaal klysma	Qaḍāʾ verplicht
Neusdruppels	Qaḍāʾ verplicht
Oordruppels	Qaḍāʾ verplicht
Medicatie die via wond in buikholte of hersenen binnendringt	Qaḍāʾ verplicht
Suḥūr eten terwijl fajr al was aangebroken (vergissing)	Qaḍāʾ verplicht
Iftār doen terwijl de zon nog niet onder was (vergissing)	Qaḍāʾ verplicht
Bewusteloosheid: dagen ná de eerste dag	Qaḍāʾ verplicht
Krankzinnige die geneest: gemiste dagen	Qaḍāʾ verplicht
Menstruatie: gemiste dagen	Qaḍāʾ verplicht
Vrijwillig vasten ongeldig maken	Qaḍāʾ verplicht
Druppels in urinebuis volgens Abū Yūsuf	Qaḍāʾ verplicht

 

 

Handeling	Regel
Opzettelijk eten tijdens Ramaḍān	Qaḍāʾ + Kaffārah
Opzettelijk drinken tijdens Ramaḍān	Qaḍāʾ + Kaffārah
Opzettelijk geslachtsgemeenschap tijdens Ramaḍān	Qaḍāʾ + Kaffārah
Opzettelijk inwendig medicijn gebruiken (voedend/versterkend)	Qaḍāʾ + Kaffārah
Let op: Kaffārah geldt alleen voor verbreking van een geldige vastendag van Ramaḍān
Geen kaffārah voor verbreking van vasten buiten Ramaḍān (inhaal, geloften, vrijwillig)	Alleen Qaḍāʾ

 

Kaffārah (boetedoening) — volgens Ḥanafī‑madhhab

De kaffārah is identiek aan die van ẓihār:

1. Twee maanden onafgebroken vasten, of
2. Als dat niet kan: zestig armen voeden.