1. Inleiding
Plannen vormt de basis van doelgericht werken binnen elke organisatie. Het helpt om richting te bepalen, keuzes te maken en middelen effectief in te zetten. Door vooruit te kijken en gestructureerd doelen vast te leggen, ontstaat er samenhang tussen activiteiten en wordt de organisatie beter voorbereid op toekomstige uitdagingen.
2. Plannen in organisaties
Betekent het vaststellen van doelen voor de toekomst.
Voordelen van plannen
- Coördineert de activiteiten.
- Stimuleert om vooruit te denken.
- Dient als norm (referentiekader).
Criteria voor effectieve plannen
- Specifiek en meetbaar.
- Gericht op kerngebieden (keuzes maken).
- Uitdagend maar realistisch (te hoge doelen werken demotiverend).
- Gebonden aan een specifieke periode: op lange termijn werken met deelplannen en deelresultaten.
- Verbonden aan prestatiebeloning.
3. Planniveaus en -termijnen
Strategische planning (5–10 jaar)
Strategische planning is het proces waarin een organisatie haar richting bepaalt en beslissingen neemt over de toewijzing van middelen om deze strategie te realiseren. Het omvat vaak controlemechanismen om de uitvoering te sturen.
Strategie omvat:
- Het stellen van strategische doelen.
- Het bepalen van acties om deze doelen te bereiken.
- Het mobiliseren van middelen om deze acties uit te voeren.
Strategische planning is analytisch (puntjes vinden), terwijl strategievorming synthetisch is (puntjes verbinden). Het proces is iteratief, met feedbacklussen, en kan formeel of informeel zijn.
Het resultaat van strategische planning is een strategie die bestaat uit:
- Een diagnose van de omgeving en concurrentiesituatie.
- Een leidend beleid (wat de organisatie wil bereiken).
- Belangrijke initiatieven of actieplannen.
Tactische plannen (1–5 jaar)
Vertalingen van strategische plannen in deelplannen door het middenmanagement.
Operationele plannen (0–1 jaar)
Vertalingen van tactische plannen in concrete deelplannen door het operationeel management.
Michael Porter (1980): vier elementen van concurrentiestrategie
- Sterke en zwakke punten van het bedrijf.
- Persoonlijke waarden van het management en bestuur.
- Kansen en bedreigingen in de sector.
- Brede maatschappelijke verwachtingen.
De eerste twee zijn intern, de laatste twee extern. Samen vormen zij de basis voor een SWOT-analyse.
4. Besluitvorming
Besluitvorming als belangrijkste taak van de manager
Besluitvorming is het maken van een keuze uit alternatieven op basis van relevante gegevens. Op ieder organisatieniveau worden beslissingen genomen.
Voorwaarden voor goede besluiten
- Juiste informatie.
- Volledige informatie.
- Actuele informatie.
Factoren die het besluitvormingsproces beïnvloeden
- De structuur van de organisatie.
- De communicatie.
- De motivatie.
- De cultuur.