1 Twee categorieën

Afhankelijk van de reden van بناء (stateloosheid) zijn مَبْنِي‑woorden in twee categorieën te verdelen.

• De eerste categorie is مَبْنِي الأصل, woorden die werkelijk stateloos zijn. Zij gaan nooit grammaticale toestanden binnen en hebben daarom geen behoefte aan het proces van weerspiegeling dat إعراب De eerste drie van de vijf bekende groepen مَبْنِي‑woorden vallen hieronder.
• De tweede categorie is مَبْنِي مشابه, woorden die stateloos zijn vanwege een secundaire reden, namelijk gelijkenis met de eerste categorie. Deze woorden gaan wél grammaticale toestanden binnen en hebben dus eigenlijk إعراب nodig, maar door een externe factor blijft hun laatste letter constant, ondanks de vele regerende elementen die op hen inwerken.

Het muḍāriʿ‑werkwoord met de ن van vrouwelijk meervoud is مَبْنِي omdat deze laatste ن lijkt op de ن van فعلَنَ (verleden tijd, vervoeging 6). De emphatische tabellen zijn volledig مَبْنِي omdat de ن van nadruk een partikel is, en partikels geen verandering van laatste letter toelaten.

Overzichtelijke tabel met voorbeelden

Categorie	Naam	Reden van stateloosheid (بناء)	Voorbeeld	Waarom dit voorbeeld مَبْنِي is
1	مَبْنِي الأصل	Woord is van nature stateloos; gaat nooit grammaticale toestanden binnen	هذا — “dit”	Aanwijzende naamwoorden gaan nooit grammaticale toestanden binnen; zij blijven altijd identiek.
1	مَبْنِي الأصل	Werkwoordvorm is intrinsiek stateloos	ضَرَبَ — “hij sloeg”	Het verleden tijd werkwoord verandert nooit door een عامل; de laatste letter blijft altijd vast.
1	مَبْنِي الأصل	Partikel is altijd stateloos	في — “in”	Partikels gaan nooit grammaticale toestanden binnen; zij zijn altijd مَبْنِي.
2	مَبْنِي مشابه	Gelijkenis met مَبْنِي الأصل door een vast voornaamwoord	يَفْعَلْنَ — “zij (vrouwen) doen”	De ن is een vast voornaamwoord (ن النسوة), vergelijkbaar met فعلَنَ; daarom blijft de laatste letter constant.
2	مَبْنِي مشابه	Gelijkenis met partikels door ن التوكيد	لَيَفْعَلَنَّ — “hij zal zeker doen”	ن التوكيد is een partikel; partikels laten geen verandering toe → hele vorm wordt مَبْنِي.

 

Extra verduidelijkende voorbeelden

1. مَبْنِي الأصل

• هذا — “dit”
• ذلك — “dat”
• من — “wie”
• في — “in”
• ضَرَبَ — “hij sloeg”

Deze woorden kunnen grammaticaal niets worden (geen onderwerp, geen lijdend voorwerp, geen مضاف إليه), dus zij hebben geen إعراب nodig.

2. مَبْنِي مشابه
3. Door gelijkenis met een vast voornaamwoord (ن النسوة)

• يَكْتُبْنَ — “zij (vrouwen) schrijven”
• يَذْهَبْنَ — “zij (vrouwen) gaan”
• يَقُمْنَ — “zij (vrouwen) staan op”

De ن is een vast voornaamwoord, dus de vorm blijft altijd identiek, ook al gaat het werkwoord grammaticale toestanden binnen.

2 Door gelijkenis met een partikel (ن التوكيد)

• لَيَفْعَلَنْ — “hij zal zeker doen”
• لَتَفْعَلَنَّ — “jij zal zeker doen”
• لَيَقُومَنَّ — “hij zal zeker opstaan”

De ن van nadruk is een partikel, en partikels laten geen verandering toe → het hele werkwoord wordt مَبْنِي.

Om het belang van het getal 14 te begrijpen, moeten we terugdenken aan wat eerder werd uitgelegd over de vervoegingstabellen. Het Arabisch heeft, naast de drie bekende groepen uit het Engels (nominatief, accusatief en genitief), ook regerende elementen (عوامل). Wanneer een voornaamwoord in رفع staat omdat het bijvoorbeeld onderwerp is, moet er een عامل vóór het voornaamwoord staan dat deze رفع veroorzaakt — in dit geval het werkwoord. Daarom wordt het werkwoord in نحو een عامل genoemd.

Dit principe geldt voor alle drie toestanden waarin أسماء kunnen voorkomen: رفع, نصب en جر.

Een voornaamwoord kan aangehecht (متّصل) zijn aan zijn عامل, zodat beide als één woord worden geschreven, of het kan los (منفصل) staan wanneer de عامل een afzonderlijk woord is. In beide gevallen krijgt het voornaamwoord een andere vorm.

Voor جر bestaat er geen منفصل voornaamwoord, omdat de twee regerende elementen van جر — namelijk حرف جر en مضاف — altijd vereisen dat het voornaamwoord aangehecht wordt. Hierdoor blijven er vijf groepen over. Omdat مجرور twee verschillende soorten عوامل heeft, wordt het twee keer vermeld, waardoor het totaal uitkomt op zes groepen, elk met 14 voornaamwoorden, wat samen 84 vormen oplevert.

Deze zes groepen zijn:

1. مرفوع متّصل — nominatief voornaamwoord aangehecht aan zijn عامل
2. مرفوع منفصل — nominatief voornaamwoord los van zijn عامل
3. منصوب متّصل — accusatief voornaamwoord aangehecht aan zijn عامل
4. منصوب منفصل — accusatief voornaamwoord los van zijn عامل
5. مجرور متّصل بحرف جر — genitief voornaamwoord aangehecht aan een voorzetsel
6. مجرور متّصل بمضاف — genitief voornaamwoord aangehecht aan een مضاف

Alle 84 voornaamwoorden zijn مَبْنِي, omdat zij afhankelijk zijn van naamwoorden of werkwoorden. Derde‑persoon voornaamwoorden moeten bijvoorbeeld voorafgegaan worden door naamwoorden. Deze afhankelijkheid is een kenmerk van حروف, één van de drie categorieën van أصل مَبْنِي.

Overzichtelijke tabel van de zes groepen ضمائر (met uitleg)

Groep	Naam	Betekenis	Voorbeeld	Waarom deze vorm zo is
1	مرفوع متّصل	Nominatief, aangehecht	كَتَبَ هُ — “Hij schreef”	Voornaamwoord is onderwerp of deel van het werkwoord; het moet aangehecht zijn.
2	مرفوع منفصل	Nominatief, los	هُوَ كَتَبَ — “Hij schreef”	Voornaamwoord staat los omdat het niet aan een werkwoord vastzit.
3	منصوب متّصل	Accusatief, aangehecht	كَتَبَ هُ — “Hij schreef hem”	Voornaamwoord is lijdend voorwerp en moet aangehecht zijn aan het werkwoord.
4	منصوب منفصل	Accusatief, los	إِنَّ هُ — “Voorwaar, hem…”	Voornaamwoord staat los omdat de عامل (zoals إِنَّ) een los voornaamwoord vereist.
5	مجرور متّصل بحرف جر	Genitief, aangehecht aan voorzetsel	لَهُ — “voor hem”	Voorzetsels (حروف جر) vereisen altijd een aangehecht voornaamwoord.
6	مجرور متّصل بمضاف	Genitief, aangehecht aan een مضاف	كِتَابُهُ — “zijn boek”	Mضاف vereist dat het voornaamwoord aangehecht wordt als مضاف إليه.

Samenvatting

De reden dat Arabisch 84 voornaamwoorden heeft, is dat elke grammaticale toestand (رفع, نصب, جر) zowel aangehechte als losse vormen kent — behalve جر, dat altijd aangehecht is. Omdat elke groep 14 vervoegingen heeft, ontstaan er 6 × 14 = 84 vormen. En omdat al deze vormen afhankelijk zijn van een عامل, zijn zij allemaal مَبْنِي.

 

Tabel – Indeling van de Arabische taal

Niveau	Arabisch	Betekenis	Uitleg
Basisuitspraak	لفظ (lafẓ)	Uiting	Alles wat uitgesproken wordt
Betekenisloos	مُهمل (muhmal)	Betekenisloos	Geen vaste betekenis
Betekenisvol	موضوع (mawḍūʿ)	Betekenisvol	Heeft vaste betekenis
Enkelvoud	مُفرد (mufrad) / كلمة (kalima)	Woord	Eén woord met betekenis
Combinatie	مُرَكَّب (murakkab)	Woordgroep	Groep woorden
Zin	مركب مفيد / جملة / كلام	Betekenisvolle combinatie	Volledige zin
Niet zin	مركب غير مفيد	Niet betekenisvolle combinatie	Woordgroep zonder volledige betekenis
Woordsoort 1	إسم (ism)	Naamwoord	Niet aan tijd gekoppeld
Woordsoort 2	فعل (fiʿl)	Werkwoord	Wel aan tijd gekoppeld
Woordsoort 3	حرف (ḥarf)	Partikel	Geen betekenis zonder koppeling