(Volgens de Ḥanafī‑madhhab, met vermelding van interne meningsverschillen)

De overtredingen van de ihrām‑regels worden in de fiqh onderverdeeld in twee categorieën:

1. Grote overtredingen → vereisen damm (slachten van een schaap).
2. Kleinere overtredingen → vereisen sadaqāh (voedsel geven aan armen).

Hieronder volgt een systematische uiteenzetting van de overtredingen die jij hebt genoemd.

Gebruik van parfum tijdens ihrām

1. Parfum op een volledig ledemaat of meer

• Als iemand parfum aanbrengt op een hele ledemaat (bijv. hele arm, hele been) → Damm verplicht (slachten van een schaap).

2. Parfum op minder dan een ledemaat

• Als het parfum minder dan een volledige ledemaat beslaat
  → Sadaqāh verplicht (voedsel geven aan de armen).

Dragen van genaaide kleding of bedekken van het hoofd (voor mannen)

1. Een volledige dag dragen

• Als iemand een genaaid kledingstuk draagt of zijn hoofd bedekt gedurende een volledige dag → damm verplicht.

2. Minder dan een dag

• Als het dragen korter dan een dag duurt → Sadaqāh verplicht.

Scheren of knippen van het haar

1. Een kwart of meer van het hoofd

• Als iemand een kwart of meer van zijn hoofdhaar afscheert
  → Damm verplicht.

2. Minder dan een kwart

• Als minder dan een kwart wordt afgeschoren → Sadaqāh verplicht.

Knippen van de nagels

1. Nagels van beide handen en beide voeten, of één hand + één voet

• Als iemand de nagels knipt van:
  • beide handen en beide voeten, of
  • één hand en één voet
    → Damm verplicht.

2. Minder dan vijf nagels

Hier is een meningsverschil binnen de Ḥanafī‑madhhab:

• Imām Abū Ḥanīfah & Abū Yūsuf: → Sadaqāh verplicht.
• Imām Muḥammad al‑Shaybānī: → Damm verplicht.

Overtredingen door een geldig excuus (ʿudhr)

Als iemand parfum gebruikt, haar scheert of genaaide kleding draagt vanwege een geldig excuus, zoals:

• ziekte,
• wondverzorging,
• medische noodzaak,
• extreme hitte of kou,

dan heeft hij keuze uit drie vormen van fidya, gebaseerd op Qurʾān 2:196: “En voleindigt de Hadj (pelgrimstocht) en ʿUmrah, ter wille van Allāh, maar als je verhinderd bent, brengt dan het offer, dat gemakkelijk verkrijgbaar is en scheer je hoofd niet, voordat het offer zijn bestemming heeft bereikt. En wie ziek is of een kwaal in het hoofd heeft, moet een losprijs geven, óf door te vasten, óf door aalmoezen te geven, óf door een offer te brengen. En wanneer je veilig bent, moet hij die gebruik maakt van ʿUmrah, tegelijk met de Hadj een offer brengen, dat gemakkelijk verkrijgbaar is. Maar degenen, die geen (offer) kunnen vinden, moeten drie dagen gedurende de bedevaart vasten en zeven dagen, wanneer (men) terugkeert; dit is tien dagen in het geheel. Dit is voor hem, wiens familie niet dicht bij de Heilige Moskee woont. En vrees Allāh en weet, dat Allāh streng is in het straffen.”

1. Slachten van een schaap (Damm)
2. Voedsel geven aan zestig arme mensen

• Hoeveelheid: drie sāʿa voedsel (ongeveer 6–7 kg),
• verdeeld over zestig behoeftigen.

3. Drie dagen vasten

De pelgrim mag zelf kiezen welke van de drie vormen hij verricht.

Academische duiding

Waarom onderscheid tussen dam en sadaqāh?

• Dam wordt opgelegd bij overtredingen die de symboliek van ihrām ernstig schenden.
• Sadaqāh wordt opgelegd bij lichte, beperkte overtredingen.

Waarom een kwart van het hoofd als grens?

Dit is een juridische maatstaf die de fuqahāʾ’ hebben vastgesteld om objectieve grenzen te creëren.

Waarom drie alternatieven bij overtredingen met excuus?

Dit is rechtstreeks gebaseerd op de Qurʾān (2:196), waar Allāh drie opties geeft.

Academische, madhhab‑vergelijkende analyse van alle overtredingen (maḥẓūrāt al‑ihrām) en de bijbehorende straffen (fidya/dam).
Dit is een uitgebreide, systematische en uiterst nauwkeurige vergelijking tussen de vier soennitische rechtsscholen: Ḥanafī, Mālikī, Shāfiʿī en Ḥanbalī.

Ik presenteer het in drie delen:

1. Grote overzichtstabel per overtreding
2. Gedetailleerde verschillen per madhhab
3. Academische analyse van de fiqh‑logica

Grote overzichtstabel – Overtredingen en straffen per madhhab

Overtreding	Ḥanafī	Mālikī	Shāfiʿī	Ḥanbalī
Parfum gebruiken	Damm bij veel; sadaqāh bij weinig	Damm bij veel; sadaqāh bij weinig	Damm bij veel; sadaqāh bij weinig	Damm bij veel; sadaqāh bij weinig
Genaaide kleding dragen (man)	Damm bij langdurig; sadaqāh bij kort	Damm	Damm	Damm
Hoofd bedekken (man)	Damm bij langdurig; sadaqāh bij kort	Damm	Damm	Damm
Gezicht bedekken (vrouw)	Verboden; fidya als het raakt	Verboden; fidya	Verboden; fidya	Verboden; fidya
Haar scheren/knippen	Damm bij ¼ of meer; sadaqāh bij minder	Damm	Damm	Damm
Nagels knippen	Damm bij veel; sadaqāh bij weinig (meningsverschil)	Damm	Damm	Damm
Doden van jachtwild	Damm of equivalent	Damm of equivalent	Damm of equivalent	Damm of equivalent
Huwelijkscontract sluiten	Geen damm; handeling ongeldig	Geen damm	Geen damm	Geen damm
Geslachtsgemeenschap vóór wuqūf	Hadj ongeldig	Hadj ongeldig	Hadj ongeldig	Hadj ongeldig
Geslachtsgemeenschap na wuqūf maar vóór tawāf	Damm + hadj geldig	Damm	Damm	Damm
Rituelen in verkeerde volgorde	Damm	Damm	Damm	Damm
Tawāf in staat van menstruatie	Ongeldig; geen damm	Ongeldig	Ongeldig	Ongeldig
Tawāf al‑Wadāʿ overslaan	Damm	Geen damm	Damm	Damm
Saʿy overslaan	Damm (Ḥanafī)	Hadj ongeldig	Hadj ongeldig	Hadj ongeldig
Muzdalifah overslaan	Damm	Sunnah → geen damm	Damm	Damm
Ramy overslaan	Damm	Sunnah → geen damm	Damm	Damm

 

1. Parfum gebruiken

Alle madhāhib maken onderscheid tussen:

• veel parfum → damm
• weinig parfum → sadaqāh

Ḥanafī ’s definiëren “veel” als: een volledige ledemaat of kledingstuk.

Shāfiʿī ’s zijn het strengst: elke hoeveelheid die duidelijk ruikt → fidya.

2. Genaaide kleding dragen (alleen mannen)

Ḥanafī

• Volledige dag → damm
• Korter dan een dag → sadaqāh

Mālikī, Shāfiʿī, Ḥanbalī: Altijd damm, ongeacht duur.

Ḥanafī ‘s zijn het meest genuanceerd in tijdsduur.

3. Hoofd bedekken (mannen)

• Ḥanafī: zelfde als bij kleding → damm bij langdurig, sadaqāh bij kort
• Andere madhāhib: altijd damm

4. Gezicht bedekken (vrouwen)

Alle madhāhib:

• Niqāb of kleding die het gezicht raakt → fidya
• Loshangende doek → toegestaan

5. Haar scheren of knippen

Ḥanafī

• ¼ of meer → damm
• minder dan ¼ → sadaqāh

Andere madhāhib: Elke hoeveelheid → damm

Ḥanafī ‘s zijn het meest gedetailleerd in de hoeveelheid.

6. Nagels knippen

Ḥanafī

• Beide handen + beide voeten, of één hand + één voet → damm
• Minder dan vijf nagels →
  • Abū Ḥanīfah & Abū Yūsuf: sadaqāh
  • Muḥammad: damm

Andere madhāhib: Elke significante hoeveelheid → damm

7. Doden van jachtwild

Alle madhāhib volgen Qurʾān 5:95: “O, gij die gelooft, doodt geen wild, terwijl gij ter bedevaart zijt. En wie onder u het opzettelijk doodt diens vergoeding is een huisdier gelijk aan hetgeen hij heeft gedood – twee rechtvaardige mannen onder u zullen dat beoordelen; – hetwelk als offer naar de Ka’aba moet worden gebracht; of hij moet als boetedoening (een aantal) arme mensen voeden, of een gelijk aantal dagen vasten, opdat hij het gevolg van zijn daad zal ondergaan. Allāh heeft vergeven wat voorbij is, maar wie er in terugvalt, hem zal Allāh straffen. Allāh is Machtig, de Meester der vergelding.”

• Equivalent dier slachten, of
• Voedsel geven, of
• Vasten

8. Geslachtsgemeenschap

Vóór wuqūf in ʿArafāt

Alle madhāhib: → Hadj ongeldig + damm + volgend jaar opnieuw verrichten.

Na wuqūf maar vóór Tawāf al‑Ifāḍa

Alle madhāhib: → Hadj geldig maar damm verplicht.

9. Muzdalifah overslaan

• Ḥanafī, Shāfiʿī, Ḥanbalī: damm
• Mālikī: sunnah → geen damm

Mālikī ’s zijn het soepelst.

10. Ramy al‑Jamarāt overslaan

• Ḥanafī, Shāfiʿī, Ḥanbalī: damm
• Mālikī: sunnah → geen damm

11. Saʿy overslaan

• Ḥanafī: damm (Hadj blijft geldig)
• Mālikī, Shāfiʿī, Ḥanbalī: Hadj ongeldig

Dit is een van de grootste verschillen.

12. Tawāf al‑Wadāʿ overslaan

• Ḥanafī, Shāfiʿī, Ḥanbalī: damm
• Mālikī: geen damm

Academische analyse – Waarom verschillen de madhāhib?

Verschillende interpretaties van “maḥẓūrāt”

• Ḥanafī ‘s onderscheiden wājib en sunnah strenger dan andere madhāhib.
• Mālikī ‘s beschouwen sommige rituelen als sunnah muʾakkadah, niet wājib.
• Shāfiʿī ‘s en Ḥanbalī’s zijn het strengst in rituele volgorde en volledigheid.

Verschillende definities van “veel” en “weinig”

• Ḥanafī ‘s gebruiken kwantitatieve maatstaven (¼ hoofd, volledige ledemaat).
• Andere madhāhib gebruiken kwalitatieve maatstaven (duidelijk zichtbaar of ruikbaar).

Verschillende interpretaties van Qurʾān 2:196

De drie opties (slachten, voeden, vasten) worden verschillend toegepast:

• Ḥanafī ‘s beperken deze keuze tot overtredingen met excuses.
• Andere madhāhib passen ze breder toe.