1 Definitie, doel en onderwerp

Naḥw is de wetenschap van het klassieke Arabisch die zich bezighoudt met het bepalen van de grammaticale positie van de drie woordsoorten — fiʿl, ism en ḥarf — door de veranderingen te herkennen die aan het einde van deze woorden optreden. Daarnaast bespreekt deze wetenschap hoe de woordsoorten met elkaar verbonden worden om betekenisvolle zinnen te vormen. Het doel van naḥw is om iemand te beschermen tegen fouten bij het uitspreken en begrijpen van de taal van de Arabieren. Van alle wetenschappen die met de Arabische taal verbonden zijn, is naḥw veruit de belangrijkste. Alle besprekingen binnen naḥw draaien om woorden, woordgroepen en zinnen.

2 Het in kaart brengen van de Arabische taal

De meest basale uiting die uit de mond van een mens komt, wordt lafẓ (لفظ) genoemd. Als deze geen vastgestelde betekenis heeft, heet zij muhmal (مُهمل), betekenisloos. Wanneer zij wél een vastgestelde betekenis overbrengt, wordt zij mawḍūʿ (موضوع), betekenisvol, genoemd. Mawḍūʿ kan bestaan uit één woord, aangeduid als mufrad (مُفرد), ook bekend als kalima (كلمة), of uit een groep woorden: murakkab (مُرَكَّب).

Een groep woorden kan zó aan elkaar gekoppeld worden dat er een volledige zin ontstaat: murakkab mufīd (مركب مفيد), ook wel jumlah (جملة) of kalām (كلام) genoemd — een betekenisvolle combinatie of zin. Het kan echter ook een woordgroep vormen die géén volledige betekenis geeft: murakkab ghayr mufīd (مركب غير مفيد), een niet‑betekenisvolle combinatie.

Het Arabische ‘woord’ (kalima, كلمة) wordt onderverdeeld in drie soorten:

• fiʿl (فعل),
• ism (إسم) en
• ḥarf (حرف).

Anders gezegd: elk woord in het Arabische woordenboek valt onder één van deze drie categorieën. In tegenstelling tot het Engels, dat acht woordsoorten kent, heeft het Arabisch er slechts drie. Dit verschil wordt pas duidelijk wanneer de drie soorten nauwkeurig worden gedefinieerd.

Ism (إسم): Een kalima die op zichzelf een volledige, zelfstandige betekenis geeft en niet aan tijd gekoppeld is, zoals rajul (رجل, man) en bayt (بيت, huis). Deze categorie is breder dan het Nederlandse ‘zelfstandig naamwoord’, omdat zij ook voornaamwoorden, bijvoeglijke naamwoorden en bijwoorden omvat.

Fiʿl (فعل): Een kalima die op zichzelf een volledige, zelfstandige betekenis geeft en wél aan tijd gekoppeld is, zoals kataba (كَتَبَ, hij schreef) en yanṣuru (يَنصُرُ, hij helpt). Dit komt overeen met het werkwoord in het Nederlands.

Ḥarf (حرف): Een kalima die geen zelfstandige betekenis heeft en pas begrepen kan worden wanneer zij aan een ism of fiʿl gekoppeld wordt, zoals fī (في, in), ʿalā (على, op) en wa (و, en). Deze categorie omvat onder andere voorzetsels, voegwoorden en lidwoorden.

3 Schema-overzicht van de indeling

Uitspraak → لفظ (lafẓ)

• Betekenisloos → مُهمل (muhmal)
• Betekenisvol → موضوع (mawḍūʿ)
  • Eén woord → مُفرد (mufrad) / كلمة (kalima)
  • Combinatie → مُرَكَّب (murakkab)
    • Betekenisvolle zin → مركب مفيد / جملة / كلام (murakkab mufīd / jumlah / kalām)
    • Niet‑betekenisvolle woordgroep → مركب غير مفيد (murakkab ghayr mufīd)

Het woord → كلمة (kalima)

• إسم (ism) → zelfstandig, niet aan tijd gekoppeld
• فعل (fiʿl) → zelfstandig, wél aan tijd gekoppeld
• حرف (ḥarf) → niet zelfstandig, krijgt pas betekenis door koppeling

Tabel met alle onderdelen

Niveau	Arabisch	Betekenis	Uitleg
Basisuitspraak	لفظ (lafẓ)	Uiting	Alles wat uitgesproken wordt
Betekenisloos	مُهمل (muhmal)	Betekenisloos	Geen vaste betekenis
Betekenisvol	موضوع (mawḍūʿ)	Betekenisvol	Heeft vaste betekenis
Enkelvoud	مُفرد (mufrad) / كلمة (kalima)	Woord	Eén woord met betekenis
Combinatie	مُرَكَّب (murakkab)	Woordgroep	Groep woorden
Zin	مركب مفيد / جملة / كلام	Betekenisvolle combinatie	Volledige zin
Niet‑zin	مركب غير مفيد	Niet‑betekenisvolle combinatie	Woordgroep zonder volledige betekenis
Woordsoort 1	إسم (ism)	Naamwoord	Niet aan tijd gekoppeld
Woordsoort 2	فعل (fiʿl)	Werkwoord	Wel aan tijd gekoppeld
Woordsoort 3	حرف (ḥarf)	Partikel	Geen betekenis zonder koppeling

4 Didactische beginnersuitleg

Wanneer iemand iets uitspreekt, noemen we dat lafẓ (لفظ). Soms betekent het niets — dan heet het muhmal (مُهمل). Als het wél een betekenis heeft, noemen we het mawḍūʿ (موضوع).

Een betekenisvolle uiting kan bestaan uit één woord (mufrad, مُفرد), ook wel kalima (كلمة), of uit meerdere woorden samen (murakkab, مُرَكَّب). Wanneer die woorden samen een volledige zin vormen, noemen we dat murakkab mufīd (مركب مفيد), ook wel jumlah (جملة) of kalām (كلام). Als de combinatie geen volledige betekenis geeft, heet het murakkab ghayr mufīd (مركب غير مفيد).

In het Arabisch bestaat elk woord (kalima, كلمة) uit één van drie soorten:

1. Ism (إسم) Dit is een woord dat een zelfstandige betekenis heeft en niet aan tijd gekoppeld is. Voorbeelden: rajul (رجل, man), bayt (بيت, huis). Het omvat ook bijvoeglijke naamwoorden, bijwoorden en voornaamwoorden.
2. Fiʿl (فعل) Dit is een woord dat een zelfstandige betekenis heeft én aan tijd gekoppeld is. Voorbeelden: kataba (كَتَبَ, hij schreef), yanṣuru (يَنصُرُ, hij helpt). Dit is hetzelfde als een werkwoord.
3. Ḥarf (حرف) Dit is een woord dat geen zelfstandige betekenis heeft. Het krijgt pas betekenis wanneer het gekoppeld wordt aan een ism of fiʿl. Voorbeelden: fī (في, in), ʿalā (على, op), wa (و, en). Dit omvat voorzetsels, voegwoorden en lidwoorden.